Heggen en struiken — luilekkerland achter blad en doornen

Beschermd door blad en doornen
Het populair-wetenschappelijke programma van onder meer de Westdeutsche Rundfunk (WDR), Planet Wissen, biedt in de aflevering van maandag 27 juli een kijkje in de bijzondere wereld die zich achter struiken en heggen bevindt, maar deels door bladeren en doornen wordt beschermd. Veelal is bij de mensen, vooral die in stedelijke gebieden leven, veel te weinig bekend over wat er zoal leeft in en om heggen en struiken. Niet alleen kunnen daar vogelsoorten en heel kleine dieren hun toevlucht vinden, ook tal van eetbare kostbaarheden zijn daar te vinden.
De beide presentatoren van Planet Wissen deze week, Birgit Klaus en Dennis Wilms, ontvangen twee gasten die in de studio komen vertellen wat er zo bijzonder is aan al wat leeft en groeit op de bewuste plekken. Die beiden doen dat elk op het gebied van hun eigen specialisme: Heidrun Heidecke, thans in de functie van natuurbeschermingscoördinatrice — die ooit minister van landbouw, milieu en ruimtelijke ordening van de deelstaat Sachsen-Anhalt was. Verder draagt zij medeverantwoordelijkheid voor een bijzonder zinvol en interessant project: een heg van 20.000 kilometer door Duitsland, waarmee het overleven van onder meer de wilde kat kan worden gewaarborgd.
De tweede gast is Jean-Marie Dumaine, gourmetkok op het gebied van de wilde planten. Hij daagt de bijnaam Guru der Wildpflanzenküche. In ieder jaargetijde gaat hij op zoek naar ingrediënten die zijn spijzen een extra en bijzonder element verlenen. Niet alleen is hij in kringen van geïnteresseerden in zijn recepten een begrip, ook kent men hem als auteur van talrijke kookboeken.

Uitzending en herhaling
Zoals gebruikelijk wordt dit programma via de WDR en de Südwestrundfunk (SWR) gelijktijdig uitgezonden, 's middags tussen 15:00 uur en 16:00 uur; in dit geval op maandag 27 juli. Er volgt op beide genoemde zenders tevens een herhaling, maar die wordt op verschillende tijdstippen uitgezonden: via de WDR op dinsdag 28 juli van 07:20 uur tot 08:20 uur; via de SWR eveneens op dinsdag 28 juli, maar dan reeds tussen 05:00 uur en 06:00 uur.

Straling, oftewel De wetenschap van het risico — op Arte

De Frans-Duitse cultuurzender wijdt op woensdag 22 juli, 's avonds tussen 22:50 uur en 23:45 uur, een documentaire uit over de wetenschappelijke stand van zaken met betrekking tot de toename van de hoeveelheden aan straling als gevolg van het gebruik van mobiele telefoons en internetverbindingen. Doordat de toename in het gebruik van deze draadloze communicatiemiddelen gigantisch blijft toenemen, zijn er steeds meer groeperingen, die de verklaringen van zogeheten, of zelfs werkelijke, deskundigen niet meer vertrouwen en steeds meer en vaker, alsmede grotere twijfels ontwikkelen over die uitspraken welke steeds weer neerkomen op de verzekering dat er geen enkele nadelige gevolgen aan deze vorm van straling kleven, noch voor de maatschappij als geheel, noch als bedreiging voor individuen in de zin van gezondheidsrisico's.
De Franse documentaire uit 2008 van Jean-Christophe Ribaut is een bijdrage van Arte France, die zal worden uitgezonden in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9. Daarin worden we op de hoogte gebracht van de (toen) laatste stand van zaken.
De film zal binnen twee weken nog drie keer door Arte televisie worden uitgezonden: allereerst op zaterdag 25 juli, 's ochtends om 05:00 uur, vervolgens op zaterdag 1 augustis om 10:55 uur en op dinsdag 4 augustus, nog weer vanaf het ochtendkrieken om 05:00 uur.
Wellicht is het, mede vanwege de tegengestelde meningen die de ronde doen, niet onverstandig om het artikel over Straling in de Wikipedia-emcyclopedie te raadplegen.

Dromen volgens Freud — thans opnieuw bekeken

Hersenonderzoek nu
Op woensdag 8 juli — 's avonds tussen 23:05 uur en 23:30 uur — zendt het digitale themakanaal met die stupide naam Holland Doc — alsof het om een randstedelijk-regionaal kanaal gaat — een herhaling uit van een aflevering van het VPRO-programma Noorderlicht uit 2002 over Dromen. In die korte filmbijdrage wordt verslag gedaan van een vergelijking tussen het gedachtegoed van de psychoanalyticus Sigmund Freud (1856-1939) over het fenomeen Dromen en de stand van zaken met betrekking tot hersenonderzoek dat nadere feiten kan verstrekken omtrent dit gebeuren binnen het kader van die discipline, zoals die er zeven jaar geleden voor stond.
In verband met het verschijnsel Dromen is Sigmund Freud bekend gebleven door één van zijn grotere studies uit 1899, Die Traumdeutung, waarover weer tal van teksten zijn gepubliceerd, variërend van korte essays tot en en met omvangrijke studies en dissertaties. Het is echter in algemene kring minder bekend dat deze zelfde 'droomuitlegger' ook nog acht kortere stukken over dat thema heeft geschreven, die vanaf 1899 zijn geschreven en deels ook nog gepubliceerd tijdens Freuds aardse bestaan. De verzamelbundel heet Über Träume und Traumdeutungen.
Daarvan is Eine erfüllte Traumdeutung (1899) niet meer tijdens het leven van 'de man met de glazen hoed' [1] gedrukt, en is het manuscript van het opstel Träume im Folklore [2] zelfs pas in 1956 opgedoken, toen de Gesammelte Werke reeds waren uitgekomen.
Kort nadat Die Traumdeutung was verschenen, heeft Freud zich bereid verklaard hiervan een samenvattend artikel te schrijven voor een verzameling van bijdragen over het thema, getiteld Grenzfragen des Nerven- und Seelenlebens. Dat werd kort maar krachtig Über den Traum, bedoeld om een grotere groep lezers, vooral de ontwikkelde leek, met zijn inzichten vertrouwd te maken in een ietwat vereenvoudigder vorm.
__________
[1] Zo wordt Freud genoemd in de titel van een biografisch essay door Prof. Dr. E. Verbeek over Freuds dromen. (G.F. Callenbach, Nijkerk; 1973.)
[2] Dit essay heeft Freud geschreven samen met David Oppenheim.

Het sluipende gevaar van Hepatitis valt niet te onderschatten

Soms moeilijk in te schatten
Hepatitis is een onsteking van de lever, welke dikwijls niet als zodanig wordt herkend, aangezien de symptomen erg veel lijken op die van een eenvoudige griep. Maar niet zelden merkt de patiënt eigenlijk nauwelijks iets van de aandoening Daardoor wordt deze heel dikwijls veel te laat behandeld met alle gevolgen van dien. Maar als er helemaal geen behandeling plaats heeft, kan dit uiteindelijk zelfs leiden tot enkele vormen van lijden, die heel wat ingrijpender zijn dan het ondergaan van wat rillerigheid en de bijbehorende minieme lichamelijke irritaties, namelijk levercirrose of zelfs leverkanker.
Als studiogast bij Brigitte Pavetic en Till Nassif — die deze week de moderatoren van dienst zijn voor dit WDR-programma — kunnen we kennismaken met prof. dr. Claus Niederau, chefarts van de kliniek voor Interne Geneeskunde van een der academische leerziekenhuizen van de Universiteit Essen. Eén der zwaartepunten van zijn werkzaamheden liggen bij de thema's diagnose en therapie van de virushepatitis.

Uitzendingen
Als de toehoorders op woensdag, 's middags tussen 15:00 uur en 16:00 uur goed opletten als de aflevering van Planet Wissen via de Westdeutsche Rundfunk (WDR) èn tevens via de Südwestrundfunk (SWR), zal zij, resepectievelijk hij, aan het eind van de uitzending een stuk verder ontwikkeld zijn en eventueel in staat zijn om symptomen in een vroeg stadium beter te kunnen inschatten.
Deze uitzending zal worden herhaald op donderdagochtend tussen 08:20 en 09:20 via de WDR, en al heel vroeg, bij het krieken van de dag, tussen 05:00 uur en 06:00 uur via de SWR.
____________
Afbeeldingen
1. Brigitte Pavetic, presentatrice van Planet Wissen.
2. Till Nassif, presentator van Planet Wissen.
3. Prof. dr. Claus Niederau, specialist voor inwendige ziekten; gast in de uitzending van Planet Wissen over hepatitis.

Planet Wissen met programma over psychosomatiek

Zielsconflicten maken ziek
Birgit Klaus is presentatrice van het Duitse wetenschappelijke televisieprogramma Planet Wissen. Haar werk stelt haar in de gelegenheid om haar honger naar steeds meer kennis met grote regelmaat te stillen. Collega Dennis Wilms kan kan in ieder geval één grote wens — van zijn eventueel lange lijstje: vragen stellen — in vervulling laten gaan door samen met Birgit Klaus de aflevering van dit programma, die op donderdag 18 juni,'s middags tussen 15:00 uur en 16:00 uur zal worden uitgezonden op zowel de WDR (Westdeutscher Rundfunk) alsook de SWR (Südwest Rundfunk). Het thema dat tijdens deze uitzending aan de orde komt, is deze keer samengevat onder de titel Psychosomatik — Wenn die Seele krank macht. [1]
Hoe dikwijls komt het niet voor dat massa's mensen klagen over pijnen of andere aandoeningen, die de medici niet kunnen verklaren uit fysieke afwijkingen, en die — helaas tot niet al te lang geleden — als 'zenuwen' werden afgedaan en in het, vanuit de visie van de arts: beste, geval met enige symptoombestrijding te lijf werden gegaan: pillen, poeders, drankjes en wat dies meer zij, welke niet zelden bijdragen tot een verdere verslechterting van de situatie of zelfs een met rasse schreden optredende uitvergorting van het fenomeen of zelfs een uitbreiding van het aantal klachten, verspreid over het lichaam. Dat het voorkomen, van pijnen en dergelijke, zich in zulke gevallen niet alleen ontwikkelt uit zielsconflicten — klein of (middel)groot, van slepende en dus slopende aard — maar bij uitbreiding ook nog weer terugslaan op de ziel en het lijden daar explosief kan stijgen, is een volstrekt ongewenste situatie, niet alleen voor de patiënt, maar tevens voor de omgeving van de lijdende: allereerst in kleine kring, maar eveneens algemeen maatschappelijk beschouwd.

Studiogast legt uit
Zoals dat in deze programmareeks gebruikelijk is, wordt een studiogast ondervraagd over het onderwerp en van hem wordt verwacht dat zij of hij zodanig uitleg geeft dat tevens de niet-wetenschappelijk onderlegde kijker dat inhoudelijk kan begrijpen. En als de geleerden of andersoortige vakmensen toch eens vervallen in niet-alledaagse terminologie, dan komt één van de twee presentatoren er wel even tussen en vraagt op een manier, die niet irriteert en die meteen in het belang van de kijker is.
In het programma over het fenomeen psychosomatiek is Professor Ulrich Egle — medisch hoofd van een psychosomatische vakkliniek, en gespecialiseerd in psychosomatische pijnen — die zonder twijfel alle vragen weet te beantwoorden die de kijker meer inzicht zullen kunnen verschaffen omtrent het fenomeen in casu.
De uitzending wordt herhaald via de WDR op vrijdag 19 juni, tussen 08:20 uur en 09:20 uur.
De SWR zendt de aflevering eveneens opnieuw uit, en ook op diezelfde vrijdag, maar dan reeds in de vroege ochtend tussen 05:00 uur en 06:00 uur.
__________
[1] Het begrip psychosomatiek — dat in het Nederlands slechts één letter meer kent dan in het Duits — is samengesteld uit twee Griekse woorden: ψύχη (psychè — geest) en σόμα (soma (lichaam).
____________
Afbeeldingen
1. Presentatrice van Planet Wissen Birgit Klaus.
2. Presentator van Planet Wissen Dennis Wilms.
3. Studiogast Professor Ulrich Egle.

Mythe en werkelijkheid omtrent het fenomeen piraterij

Helden of Bandieten
In speelfilms krijgt het fenomeen piraterij zo dikwijls een romantisch aspect: daar is een gehavende man, bij voorbeeld met een lap voor één der beide ogen — en dat doet het, als hij daarnaast krijgshaftig en vol bravoure is, nu eenmaal goed bij bepaalde vrouwen; en daarom willen ze een figuur als Johnny Depp in zo'n positie 'meemaken' — doch daarbij wordt veelal voorbijgegaan aan de oorzaken van zulk een fysiek gebrek. In een romantische situatie is dat zeker niet ontstaan, en als we de scheepslogboeken uit die sfeer mogen geloven, was er volstrekt niets in de sfeer der piraterij dat een oprecht verlangen rechtvaardigt, hetzij daaraan deel te nemen dan wel er op enigerlei wijze bij te horen, al is dat als afwachtende bruid in verre poortgebouwen, lustig fantaserend over die prachtige man, die alles en iedereen de baas is.

De bittere feiten
De werkelijkheid is een andere, en wat hebben we de laatste tijd niet veel berichten over piraterij in krant, weekblad, op de beeldbuis dan wel het computerscherm kunnen lezen, en iemand die kan lezen, heeft de terechte conclusie kunnen trekken dat het om niets anders gaat dan zware criminaliteit: een vorm van terrorisme. En dat is vanzelfsprekend vroeger ook niet anders geweest qua sfeer of feitelijkheden, hooguit in de middelen die de boeven van anno toen ten dienste hebben gestaan.

Documentaire via ZDF
Het tweede publieke Duitse televisienet ZDF vertoont hedenavond, tussen 22:15 uur en 22:45 uur een nieuwe aflevering in de reeks Abenteuer Wissen, en daarin wordt aandacht besteed aan die hedendaagse piraterij; de titel van de aflevering luidt dan ook: Piraten — Mythos und Wirklichkeit.
De aflevering wordt herhaald in het nachtprogramma van dezelfde zender, enige uren later, tussen 02:25 uur en 02:55 uur in de nacht op donderdag 11 juni.
____________
Afbeeldingen
1. Piraten voor de kust van Afrika, tot de tanden bewapend en met een verbijsterend, technologisch zeer ontwikkeld wapentuig.
2. Marineschepen van allerlei naties trachten de koopvaardijschepen te beschermen en de piraten af te schrikken.

Fascinatie voor mysterieuze fenomenen blijft overeind

Geheimhouding en ontkenning
Het Zweite Deutsche Fernsehen presenteert op woensdag 3 juni een nieuwe aflevering van het programma Abenteuer Forschung, een reeks wetenschappelijke documentaires. Deze keer hebben de makers zich begeven op het hellende vlak der mysterieuze fenomenen, die de fantasie van zo menigeen prikkelen, en die een lang leven zijn beschoren, zelfs nadat er eenmaal wetenschappelijke verklaringen zijn gevonden. Of moeten we hier nu juist zeggen: vooral als er eenmaal een aantoonbare uitleg is, die met het menselijk verstand te volgen is. Dan komen onderliggende licht gistende emoties plotseling met grote kracht aan de oppervlakte, en dan speelt affectieve preoccupatie zo'n dominante rol dat daartegen geen wetenschappelijk kruid is gewassen. Het menselijk brein is dan tegelijkertijd zo vindingrijk dat er allerlei pseudo-verklaringen uit de hoge hoed worden getoverd, die moeten bewijzen dat de wetenschappers of simpelweg ongelijk hebben, dan wel dat zij doelbewust mensen zand in de ogen strooien omdat die de werkelijkheid onder geen beding mogen kennen.

Vasthoudend aan vooroordelen
Het moet gezegd: overheden in vrijwel alle delen van de wereld zijn deels (in ieder geval mede-)schuldig aan het ontstaan van een dergelijke sfeer, aangezien over de meest simpele kwesties nodeloos met geheimhoudingsplichten naar allerlei kanten wordt gestrooid, alsof het eventueel om concurrentiekwesties van het hoogst denkbare belang gaat.
We kennen ze toch allemaal wel, de mysteries die zogenaamd nooit zijn opgehelderd en mede daardoor de gemoederen blijven bezighouden Voorbeelden, die altijd maar weer opduiken zijn de Bermuda Driehoek waar de éne verdwijning van schepen en vliegtuigen na de andere zou hebben plaatsgevonden, of de plaats Roswell waar van alles zou blijken te zijn gevonden dat de landing van buitenaardse wezens in de tweede helft van de jaren veertig zou kunnen aantonen, maar dat de centrale overheid, koste wat kost, wil geheimhouden, en allen die daarnaar informeren met een heel dikke kluit het riet in blijven sturen.
Zeer recentelijk hebben wij bericht over zo'n ad absurdum doorgevoerde geheimhouding en dito ontkenning van het Amerikaanse Area 51 in de woestijn van Nevada.
Hoezeer zonsverduisteringen en allerlei andere mysterieuze fenomenen tot het dagelijks leven behoren en niet in de sfeer van het mythologische probeert ZDF-moderator Harald Lesch aan de hand van voorbeelden te verduidelijken in Auf der Spur rätselhafter Phänomene, door het ZDF uit te zenden tussen 22:15 uur en 22:45 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Zonsverduistering, één van de vele (natuur)fenomenen, die lange tijd als een bovenzinnelijk en dus veelbetekenend signaal werd ervaren.
2. Harald Lesch, moderator van het ZDF-programma Abenteuer Forschung. (Foto: ZDF.)